Құқықтық мемлекет құру – тек заңдарды жетілдірумен шектелмейтін, қоғамның құқықтық мәдениеті мен азаматтық жауапкершілігін қатар дамытуды талап ететін ұзақ мерзімді үдеріс. Бұл жолда мемлекет пен азаматтық қоғамның өзара ықпалдастығы ерекше маңызға ие. Осы мақсатта Шымкентте қала әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбектің қатысуымен қоғамдық келісімді нығайту және конституциялық реформаларды іске асыру аясында үкіметтік емес ұйымдардың өкілдерімен «Қазақстанның жаңа Конституциясынан нақты қадамға: реформалар дәуіріндегі әлеуметтік бірлік пен құқықтық тәртіп» тақырыбында кездесу өтті. Басқосуда конституциялық реформалардың өміршеңдігін арттыру, заң үстемдігін орнықтыру және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған өзгерістердің нақты нәтижелері талқыланды. Сонымен қатар азаматтық қоғам институттарының Әділетті Қазақстанды қалыптастырудағы рөлі, қоғамдық бақылау тетіктерін жетілдіру және құқықтық тәртіпті нығайту мәселелері жан-жақты сөз болды.
Кездесуде қатысушылар жаңа Конституция еліміздің саяси жаңғыруына серпін берген тарихи құжат екенін атап өтті. Конституциялық өзгерістер мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіруге ғана емес, адам құқықтарын қорғаудың кепілдіктерін күшейтуге, заңның үстемдігін қамтамасыз етуге және қоғамның мемлекетке деген сенімін нығайтуға бағытталғаны айтылды. Бүгінде басты міндет – қабылданған құқықтық нормалардың күнделікті өмірде тиімді орындалуын қамтамасыз ету.
Жиын барысында құқықтық тәртіпті сақтау ісінде мемлекеттік органдардың ғана емес, азаматтық қоғам институттарының да жауапкершілігі зор екеніне ерекше назар аударылды. Үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері азаматтардың құқықтарын қорғау, жастардың құқықтық сауаттылығын арттыру, волонтерлік бастамаларды қолдау, құқық бұзушылықтың алдын алу және қоғамдық келісімді нығайту бағытында жүзеге асырып жатқан әлеуметтік жобаларымен бөлісті. Мұндай бастамалар қоғамда заңға құрмет пен азаматтық белсенділікті қалыптастырудың маңызды құралы екені айтылды.
Ашық пікір алмасу барысында қатысушылар реформаларды іске асырудың өзекті мәселелеріне тоқталып, мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғам арасындағы ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтерудің жолдарын талқылады. Әсіресе халықтың құқықтық санасын арттыру, мемлекеттік институттардың ашықтығын күшейту және әлеуметтік маңызы бар мәселелерді шешуге қоғамның қатысуын кеңейту жөнінде бірқатар ұсыныстар ортаға салынды.
Айта кетейік, құқықтық мемлекеттің басты белгілерінің бірі – заңның үстемдігі. Яғни мемлекеттік органдар, лауазымды тұлғалар және қарапайым азаматтар заң талаптарын бірдей орындауға міндетті. Егер заң әділ әрі барлық адамға тең қолданылса, қоғамда тәртіп пен тұрақтылық орнығады. Ал заңның сақталмауы құқық бұзушылықтардың көбеюіне, азаматтардың мемлекетке деген сенімінің төмендеуіне алып келеді. Құқықтық мемлекет адам құқықтары мен бостандықтарын қорғауды басты құндылық ретінде қарастырады. Әр азаматтың өмір сүруге, білім алуға, еңбек етуге, пікірін еркін білдіруге және өз құқықтарын қорғауға мүмкіндігі болуы тиіс. Мемлекет осы құқықтардың сақталуына кепілдік беріп, олардың бұзылуына жол бермеуі қажет.
Кездесу қорытындысында конституциялық реформалардың табысы заң үстемдігі қағидатын мүлтіксіз сақтауға, мемлекет пен қоғам арасындағы өзара сенімді нығайтуға және азаматтардың қоғамдық үдерістерге белсенді қатысуына тікелей байланысты екені атап өтілді. Өйткені Әділетті Қазақстанның басты өлшемі – әр азаматтың құқығы қорғалған, заң бәріне бірдей үстемдік ететін және қоғамдық келісім берік орныққан мемлекет қалыптастыру.
Осындай мазмұнды кездесулер мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдар арасындағы сындарлы әріптестікті нығайтып қана қоймай, құқықтық мәдениетті дамытуға, қоғамдық тұрақтылықты сақтауға және конституциялық реформалардың нақты нәтижеге айналуына қызмет етеді. Заңға құрмет пен азаматтық жауапкершілік қоғам өмірінің басты қағидатына айналғанда ғана елдің тұрақты дамуы мен халықтың әл-ауқатын арттыруға берік негіз қаланады.
