Соңғы жылдары цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы азаматтардың өмірін жеңілдеткенімен, интернет кеңістігіндегі қылмыс түрлерінің де көбеюіне жол ашты. Әсіресе әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттер қоғам үшін өзекті мәселеге айналып отыр. Осыған байланысты құқық қорғау органдары киберқылмыстардың алдын алу және олардың жолын кесу бағытындағы жұмыстарды күшейтуде.
Шымкент қаласы полиция департаментінің киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері интернет-алаяқтықпен айналысқан ұйымдасқан топтың заңсыз әрекетін әшкерелеп, олардың қылмыстық қызметіне тосқауыл қойды.
Тергеу мәліметтеріне сәйкес, күдіктілер WhatsApp мессенджері арқылы кең таралған алаяқтық тәсілді пайдаланған. Олар азаматтардың жеке аккаунттарына еніп немесе таныстарының атынан хабарлама жолдап, өздерін туысы, досы немесе жақын танысы ретінде таныстырған. Кейін түрлі себептерді алға тартып, шұғыл түрде қаржылай көмек сұраған. Сенімге кірген қаскөйлердің сөзіне иланған тұрғындар көрсетілген банк шоттарына ақша аударып отырған.
Осындай алаяқтықтың құрбаны болғандардың бірі – Шымкент қаласының тұрғыны. Ол өзіне жақын досының атынан келген хабарламаға күмән келтірмей, көрсетілген есепшотқа 3,5 миллион теңге аударған. Кейін досымен хабарласқан кезде ғана оның аккаунты бөгде адамдардың қолына өткенін біліп, алаяқтықтың құрбаны болғанын түсінген. Осыдан кейін азамат құқық қорғау органдарына арызданған.
Жәбірленушінің шағымы негізінде жедел-іздестіру іс-шаралары ұйымдастырылып, нәтижесінде алты күдікті анықталды. Полицейлер жүргізген тінту барысында жалдамалы пәтерден қылмыс жасау үшін пайдаланылған 19 SIM-карта, 11 ұялы телефон және планшет тәркіленді. Бұл заттай дәлелдемелер күдіктілердің интернет арқылы ұйымдасқан түрде әрекет еткенін көрсетеді.
Қазіргі уақытта ұсталған азаматтардың Астана және Шымкент қалаларында тіркелген кемінде екі алаяқтық дерегіне қатысы бары анықталған. Алдын ала есеп бойынша жәбірленушілерге келтірілген материалдық шығын көлемі 7,5 миллион теңгеден асады.
Тергеу барысында күдіктілердің осыған ұқсас өзге де қылмыстарға қатысы болуы мүмкін екені қарастырылып жатыр. Сондықтан құқық қорғау органдары олардың әрекеттерінен зардап шеккен азаматтарды полицияға жүгінуге шақырады.
Мамандар азаматтарға мессенджер арқылы келген қаржылай көмек сұраған хабарламаларға сақтықпен қарауға кеңес береді. Кез келген жағдайда ақша аудармас бұрын хабарлама жіберген адаммен тікелей байланысып, ақпараттың шынайылығына көз жеткізу қажет. Өйткені интернет-алаяқтардың басты қаруы – адамдардың сенімі мен асығыстығын пайдалану.
Цифрлық дәуірде қаржылық қауіпсіздікті сақтау әр азаматтың жауапкершілігіне айналып отыр. Сондықтан киберқауіпсіздік талаптарын сақтау мен ақпараттық сауаттылықты арттыру интернет алаяқтықтың алдын алудың ең тиімді жолдарының бірі болып қала береді.
Бұл «Заң мен тәртіп» қағидатын жүзеге асыру мақсатында орындалды. Сондықтан киберқауіпсіздік талаптарын сақтау, жеке мәліметтерді қорғау және қаржылық операцияларға мұқият болу әр азаматтың күнделікті дағдысына айналуы тиіс. Өйткені заң үстемдігі орныққан қоғамда азаматтардың құқықтары қорғалып, қоғамдық қауіпсіздік нығая түседі.
