«Заң мен тәртіп» қағидатына сәйкес міндеттерді іске асыру мақсатында еліміздің өңірлерінде нақты нәтижеге негізделген жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Соның бірі – Шымкент қаласында жүзеге асырылып жатқан «Айқын нәтиже» жобасы.
Жоба аясында Қаратау ауданы прокуратурасының үйлестіруімен аудандық мемлекеттік кірістер басқармасы мен полиция басқармасының қызметкерлері бірлескен рейдтік іс-шаралар ұйымдастырды. Іс-шарада алкоголь өнімдерін заңсыз және лицензиясыз сатудың алдын алу, көлеңкелі айналымға тосқауыл қою және тұтынушылардың құқықтарын қорғау негізге алынды.
Тексеру барысында алкоголь өнімдерін заң талаптарын бұза отырып өткізудің 16 фактісі анықталды. Нәтижесінде жалпы құны 7,7 миллион теңгені құрайтын 6 844 дана алкоголь өнімі заңсыз айналымнан алынды. Қазіргі уақытта құқық бұзушылыққа жол берген тұлғаларды әкімшілік жауапкершілікке тарту бойынша тиісті шаралар қабылдануда.
Мамандардың айтуынша, алкоголь өнімдерін арнайы лицензиясыз сату, оларды заңда белгіленбеген уақытта өткізу немесе жиырма бір жасқа толмаған азаматтарға сату қолданыстағы заңнамаға қайшы келеді. Мұндай әрекеттер үшін Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске сәйкес жауапкершілік қарастырылған.
Қоғамдық орындарда алкоголь ішудің зияны – оның жастарға теріс үлгі көрсетуі. Жасөспірімдер үлкендердің іс-әрекетіне еліктейтіндіктен, қоғамдық орындарда алкоголь тұтынуды қалыпты жағдай ретінде қабылдауы мүмкін. Бұл олардың зиянды әдеттерге ерте әуестенуіне жол ашады. Сондықтан жастардың тәрбиесі мен болашағы үшін мұндай көріністердің алдын алу маңызды. Сонымен қатар алкоголь жол-көлік оқиғаларының, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың және түрлі қылмыстардың көбеюіне де себеп болады. Мас күйдегі адамның дұрыс шешім қабылдау қабілеті төмендеп, өзінің және өзгелердің өміріне қауіп төндіретін әрекеттерге баруы ықтимал. Сондықтан көптеген елдерде қоғамдық орындарда алкоголь тұтынуға заң жүзінде шектеулер қойылған.
Прокуратура өкілдері заң талаптарын сақтау тек мемлекеттік органдардың міндеті емес, кәсіпкерлік субъектілерінің де ортақ жауапкершілігі екенін атап өтті. Өйткені заңсыз сауда көлеңкелі экономиканың дамуына жол ашып қана қоймай, қоғамдық тәртіп пен азаматтардың қауіпсіздігіне де кері әсерін тигізеді.
Шымкентте құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар экологиялық мәдениетті қалыптастыру шараларымен қатар жүргізілуде. Қала прокуратурасының үйлестіруімен жергілікті атқарушы органдар, полиция қызметкерлері, коммуналдық мекемелер мен экоактивистер заңсыз қоқыс орындарын анықтау және жою бойынша бірлескен жұмыстар атқаруда. Нәтижесінде бір тәуліктің өзінде 100 тоннадан астам тұрмыстық қалдық шығарылған.
Сонымен қатар «Тазалық сақшылары» жобасы аясында қала көшелері мен қоғамдық орындарының тазалығын қамтамасыз етуге үш мыңға жуық коммуналдық қызметкер жұмылдырылды. Құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында заманауи бейнебақылау жүйелері пайдаланылып, полициямен бірлескен рейдтер тұрақты түрде ұйымдастырылуда.
Қоғамдық орындарға тасталған қоқыс ең алдымен қоршаған ортаны ластайды. Пластик бөтелкелер, полиэтилен пакеттер мен басқа да тұрмыстық қалдықтар ұзақ уақыт бойы табиғатта ыдырамайды. Соның салдарынан топырақтың, судың және ауаның сапасы нашарлайды. Бұл өз кезегінде адам денсаулығына кері әсерін тигізеді.
Қоқыс қалдықтары түрлі жұқпалы аурулардың таралуына да себеп болуы мүмкін. Уақытында жиналмаған қалдықтардан жағымсыз иіс шығып, зиянды жәндіктер мен кеміргіштердің көбеюіне жағдай жасайды. Мұндай жағдайлар санитарлық талаптардың бұзылуына әкеліп, тұрғындардың денсаулығына қауіп төндіреді.
Қоғамдық орындардың ластануы қаланың көркін бұзып қана қоймай, адамдардың мәдениет деңгейіне де әсер етеді. Таза ортада өмір сүрген адам тәртіп пен жауапкершілікке бейім болады. Ал қоқысқа толы көшелер мен саябақтар қоғамда немқұрайдылықтың қалыптасуына ықпал етеді. Сондықтан тазалық сақтау – қоршаған ортаға деген құрметтің белгісі.
Мамандар қоғамдық орындарды ластау және қоқысты белгіленбеген жерлерге тастау заңмен жазаланатынын ескертеді. Ал қалдықтарды көлік құралдары арқылы заңсыз төккен азаматтарға қомақты мөлшерде айыппұл салынады. Бұл шаралардың барлығы тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттырып, қаланың санитарлық жағдайын жақсартуға бағытталған.
Жалпы, «Заң мен тәртіп», «Айқын нәтиже» және «Таза Қазақстан» бастамаларының түпкі мақсаты ортақ. Ол – заңға құрметпен қарайтын, қоғамдық тәртіпті сақтайтын және қоршаған ортаға жанашырлық танытатын жауапты қоғам қалыптастыру. Өйткені өркениетті елдің келбеті құқықтық тәртіп пен тазалық мәдениетінен басталады.
