Құқықтық сананың деңгейін арттыру, қоғамда заңға бағынатын азаматтарды тәрбиелеу – қазіргі заманның өзекті міндеттерінің бірі. Бұл бағытта еліміздің өзге қалаларындағыдай Шымкент қаласында да көптеген жұмыстар атқарылып келеді. 

Соңғы кездері оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыруға ерекше мән беріліп, балаларға арналған арнайы сабақтар мен тренингтер өткізу дәстүрге айналды. Солардың бірі 10-желтоқсан күні Ақпан батыр атындағы №10 мектепте өткен кең көлемді қауіпсіздік сабағы болды. Іс-шараны Шымкент қаласы Полиция департаментінің қызметкерлері ұйымдастырды. 200 оқушыны қамтыған бұл кездесудің негізгі мақсаты – балалардың құқықтық мәдениетін қалыптастыру, қоғамдық тәртіптің мәнін түсіндіру және қауіпсіздік ережелерін есте сақтау дағдыларын қалыптастыру болды.

Сабақ барысында тәртіп сақшылары балаларға қолданыстағы заңнама туралы толық ақпарат беріп, әрбір заңның қоғам өміріндегі маңызды рөлін түсіндірді. Оқушыларға заң нормаларын тек қағаз жүзінде үйрету емес, оны күнделікті өмірде қолданудың практикалық мысалдарын көрсетуге ерекше мән берілді. Мектеп қабырғасында ұйымдастырылған кездесу балаларға құқықтық білімді қызықты, әрі қолжетімді түрде жеткізуге бағытталған. Бұл ретте «BalaZan – балалық шақтан заң жолымен» атты анимациялық фильм көрсетілді. Анимациялық фильм балаларға әділдік, жауапкершілік пен құқықтық мәдениет ұғымдарын жеңіл әрі тартымды формада жеткізді. Фильмнің көрнекі әсері оқушылардың құқықтық санасын қалыптастыруға, дұрыс шешім қабылдауға баулуға бағытталған болатын.

Көрсетілімнен кейін тәртіп сақшылары оқушылармен әңгімелесіп, олардың сұрақтарына жауап берді. Бұл балалардың құқықтық түсінігін нақтылау, түрлі қауіп-қатерлерден қорғанудың жолдарын көрсетуге арналған маңызды сәт болды. Полицейлер нақты мысалдар арқылы дұрыс шешім қабылдаудың қаншалықты маңызды екенін түсіндіріп, кез келген жағдайдан сақтану үшін қандай әрекет жасау қажет екенін айтты. Осылайша, құқықтық білім тек теориялық тұрғыдан ғана емес, практикалық тұрғыда да бекітілді.

Сабақ барысында жол қауіпсіздігі тақырыбына ерекше көңіл бөлінді. Инспекторлар оқушыларға жол жүру қағидаларын қатаң сақтау қажеттілігін түсіндірді. Балаларға көлік қозғалысы көп жерлерде жолды кесіп өтудің қауіптілігі, қараңғы уақытта жарық шағылыстырғыш элементтерді қолданудың маңыздылығы ескертілді. Бұл тәжірибелік кеңестер оқушыларға өз қауіпсіздігін сақтау үшін қажет дағдыларды қалыптастыруға бағытталды. Сонымен қатар, «Пиротехника» жедел-профилактикалық іс-шарасының өткізілуіне орай, оқушыларға қауіпсіздік талаптары мен сертификатталмаған өнімдерді қолданудың қауіптілігі туралы да егжей-тегжейлі ақпарат берілді. Бұл балалардың тек жеке қауіпсіздігін қамтамасыз етуді ғана емес, сонымен қатар қоршаған ортаны қорғау, өз іс-әрекеттерінің жауапкершілігін түсіну қабілетін де қалыптастырды.

Құқықтық сананы арттыру мақсатында полицейлер цифрлық қауіпсіздік тақырыбын да қозғады. Бүгінгі күні интернеттің бала өміріндегі рөлі айтарлықтай артқанын ескерсек, бұл бағыттағы білім беру аса маңызды. Балаларға жеке деректерді қорғау, бейтаныс хабарламаларға сақтықпен қарау, күмәнді онлайн-жазбаларға жауап бермеу сияқты дағдылар үйретілді. Осындай ақпараттық қауіпсіздік ережелерін меңгеру арқылы оқушылар өздерін интернеттегі түрлі тәуекелдерден қорғай алады. Сонымен қатар, сабақ барысында буллингтің алдын алу, бір-біріне құрметпен қарау мәселелері де талқыланды. Мұндай тақырыптар балалардың қоғамдық өмірде дұрыс қатынас жасау мәдениетін қалыптастыруға, өзара сыйластық пен жауапкершілік сезімін дамытуға бағытталды.

Іс-шара соңында тәртіп сақшылары оқушыларға әрдайым мұқият болып, өз қауіпсіздігіне бейжай қарамауға шақырды. Балаларға нақты мысалдар келтіріліп, әрдайым қауіп-қатерлерді алдын ала болжау, дұрыс шешім қабылдау қажеттілігі түсіндірілді. Бұл сабақтың маңыздылығы – балаларды тек ережелермен таныстыру емес, сонымен қатар олардың құқықтық сауаттылығын, жеке қауіпсіздік мәдениетін дамыту болды.

Шымкент қаласында осындай іс-шараларды өткізу құқықтық сананы арттыру бағытында жүргізіліп жатқан жұмыстардың айқын көрінісі болса керек. Полиция қызметкерлері мектептермен тығыз жұмыс істей отырып, балалардың құқықтық білімін жетілдіру, қоғамдық тәртіпке баулу, қауіпсіздік ережелерін сақтау дағдыларын қалыптастыру бағытында жүйелі жұмыстар атқаруда. Балалардың құқықтық сауаттылығын арттыру арқылы ғана қоғамда заңға бағынатын, жауапкершілікті сезінетін жаңа буын қалыптасатыны сөзсіз.

Мектеп қабырғасында өткізілген бұл сабақтың ерекшелігі – балаларға құқықтық білімді тартымды түрде жеткізуге арналған мультимедиялық құралдарды пайдалануында. «BalaZan» анимациялық фильмі оқушыларға әділдік, жауапкершілік және құқықтық мәдениет ұғымдарын жеңіл қабылданатындай етіп жеткізді. Сонымен қатар, нақты мысалдар арқылы полицейлер балаларға заңның өмірде қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Бұл тәсіл балалардың құқықтық білімді тек теориялық тұрғыдан ғана емес, практикалық тұрғыда да меңгеруіне мүмкіндік берді.

Жол қауіпсіздігі тақырыбындағы түсіндіру де балалардың өмірінде үлкен мәнге ие. Инспекторлар жол ережелерін сақтау, қараңғыда жарық шағылыстырғыш элементтерді қолдану, көлік қозғалысы көп жерлерде абай болу сияқты практикалық кеңестер берді. Бұл тек жолдағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету ғана емес, сонымен қатар оқушылардың өз әрекеттерінің жауапкершілігін сезінуіне ықпал етті. Пиротехника қауіпсіздігі, интернет қауіпсіздігі және буллинг мәселелері де қамтылған бұл сабақ балаларға кең ауқымды білім беріп, олардың қауіпсіздік мәдениетін дамытуға бағытталды.

Сабақ барысында балалардың сұрақтарына нақты жауап беру арқылы олардың қызығушылығы оянып, құқықтық білімге деген қызығушылығы артты. Тәртіп сақшылары балалардың әрбір сұрағына мән беріп, нақты мысалдар келтіріп, дұрыс шешім қабылдаудың қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Бұл балалардың құқықтық сауаттылығын қалыптастыруға, өз әрекеттерінің салдарын түсінуіне зор үлес қосты.

Құқықтық сананы арттыру бағытында жүргізілетін осындай іс-шаралар тек бір күнге арналған сабақ емес, балалардың өмір бойы қолданатын дағдыларын қалыптастыруға бағытталған кешенді шаралар болып табылады. Мектеп пен полицияның бірлескен жұмысы балалардың құқықтық мәдениетін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Балалар мектеп қабырғасынан бастап құқықтық ережелерді, жол қауіпсіздігін, интернетте және нақты өмірде өз әрекеттерінің қауіпсіздігін сақтауды үйренсе, бұл олардың болашақта жауапкершілікті азамат болуына ықпал етеді.

Шымкент қаласының полициясы құқықтық білім беру ісін жүйелі түрде жүргізіп, әрбір мектепте осындай сабақтарды ұйымдастыруды дәстүрге айналдыруға күш салады. Балалардың құқықтық мәдениеті артқан сайын, қоғамдағы құқықтық тәртіп күшейіп, жастардың өзін-өзі қорғау қабілеті артады. Бұл бағытта мультимедиялық құралдарды, нақты мысалдарды, практикалық кеңестерді қолдану сабақтың тиімділігін арттыруға септігін тигізеді.

Бетті дайындаған: Аида ӨТЕП